Protruziya əlamətləri və onların həkim tərəfindən qiymətləndirilməsi
Onurğada baş verən dəyişikliklər zamanı ən çox rast gəlinən hallardan biri disk qabarmasıdır. Bu vəziyyət, xüsusilə gündəlik həyatda hərəkətsizlik və ya yanlış fiziki yüklənmələr fonunda meydana çıxır. Bir çox xəstə üçün protruziya əlamətləri gözlənilməz olur və müxtəlif narahatlıqlara səbəb ola bilər.
Onurğa sütununun sağlamlığı həm peşəkar fəaliyyətə, həm də ümumi həyat keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərir. Müasir diaqnostika üsulları sayəsində bu dəyişiklikləri vaxtında aşkar etmək mümkündür. Lakin hər bir halda dəqiq qiymətləndirmə üçün mütəxəssis müayinəsi tələb olunur.
Protruziya Nədir və Rentgen-MRT Nəticələri Necə Oxunur
Tibbi baxımdan protruziya diskin xarici fibroz halqası bütöv qalmaqla, onun mərkəzi hissəsinin onurğa kanalına doğru qabarmasıdır. Bu zaman nüvə tam olaraq bayıra çıxmır, əgər halqa yırtılarsa və nüvə xaricə axarsa, buna artıq yırtıq deyilir. Bu fərqi başa düşmək üçün protruziya nədir səhifəsindəki ümumi izahatla tanış ola bilərsiniz.
Radioloqlar diskin qabarmasını əsasən formasına görə təsnif edirlər. Məsələn, əsas hissəsi qabaran hissədən enli olduqda bu protruziya adlanır, əks halda isə ekstruziya kimi qiymətləndirilir. Müxtəlif klinikalarda millimetr ölçüləri fərqli ola bilər, məsələn, 2 mm və 3 mm protruziya hallarına tez-tez rast gəlinir.
Maraqlıdır ki, bir çox insan heç bir ağrı hiss etmədən belə bu hallarla yaşayır. Elmi araşdırmalar göstərir ki, hər hansı şikayəti olmayan şəxslərin MRT görüntülərində də disk qabarmalarına təsadüf etmək mümkündür. Buna görə də tək başına MRT şəkli deyil, həkimin klinik müayinəsi daha vacibdir.
Ümumi Protruziya Əlamətləri və Onların Yaranma Səbəbləri
Onurğada baş verən bu proseslər müxtəlif fiziki amillərlə əlaqədardır. Əsas səbəblər arasında uzun müddət oturaq işləmək, zəif dərin əzələlər və qeyri-düzgün duruş dayanır. Xüsusilə irəliyə doğru əyilmiş baş və ya yuvarlaq bel osteoxondroz fonunda disklərə düşən yükü artırır.
Bəzi hallarda lateral protruziya və növləri xüsusi zonalarda əlavə təzyiq yaradır. Artıq çəki, irsi meyillilik və siqaret çəkmək də disklərin qidalanmasına mənfi təsir göstərən amillər sırasındadır. Bu səbəblərdən qorunmaq üçün onurğa ətrafı əzələləri gücləndirmək böyük əhəmiyyət daşıyır.
Semptomlar hər kəsdə fərqli ola bilər. Bəzi pasiyentlər sadəcə yüngül narahatlıq hiss edərkən, digərləri daha kəskin ağrılardan şikayətlənirlər. Vaxtında görülən tədbirlər isə vəziyyətin ağırlaşmasının qarşısını ala bilər.
Beldə Protruziya Əlamətləri və Lumbar Nahiyənin Xüsusiyyətləri
Bel nahiyəsi bədənin ağırlığını daşıdığı üçün ən çox yüklənən bölgələrdən biridir. Xüsusilə beldə protruziya əlamətləri insanları həkimə müraciət etməyə vadar edən əsas səbəblərdəndir. Ən çox zədələnən səviyyələr L4-L5 və L5-S1 aralığıdır.
Bu nahiyədə baş verən dəyişikliklər zamanı insanlar müəyyən narahatlıqlar yaşayırlar. Bel bölgəsində yaranan sıxılma hissi gündəlik fəaliyyəti məhdudlaşdıra bilər. Ətraflı məlumat üçün bel ağrısı bölməsini də oxuya bilərsiniz.
Əgər şikayətlər uzun müddət davam edərsə, mütəxəssis dəyərləndirməsi vacibdır. Özbaşına müalicə üsullarından istifadə etmək əvəzinə, peşəkar reabilitasiya mərkəzinə müraciət etmək daha məqsədəuyğundur.
Yerli bel ağrısı və daimi gərginlik
Uzun müddət oturandan sonra ayağa qalxarkən sərtlik
Ağır əşya qaldırarkən və ya əyilərkən güclənən ağrı
Ayağa və ya baldır nahiyəsinə yayılan dartıcı ağrılar
Boyunda Protruziya Əlamətləri və Servikal Nahiyə
Boyun nahiyəsi incə struktura malik olduğundan xüsusi diqqət tələb edir. Müasir dövrdə kompüter və telefon arxasında uzun müddət əyilərək işləmək boyunda protruziya hallarını artırır. Ən çox rast gəlinən səviyyələr C5-C6 və C6-C7 seqmentləridir.
Bu bölgədəki qabarmalar baş ağrılarına və çiyin nahiyəsində yorğunluğa səbəb ola bilər. Narahatlıq hiss edən şəxslər boyun ağrısı səhifəsindən də əlavə məlumat ala bilərlər. Düzgün diaqnoz üçün həkim müayinəsi şərtdir.
Boyun bölgəsindəki gərginliklər əzələlərin zəifləməsi ilə də əlaqədar ola bilər. Vaxtında başlanan hərəkət terapiyası bu simptomların azalmasına kömək edə bilər.
Boyun və çiyin nahiyəsində daimi sərtlik
Boyundan qola və ya barmaqlara yayılan keyimə
Ensədən gələn və gərginliklə əlaqəli baş ağrıları
Əllərdə zəiflik və ya incə hərəkətlərdə çətinlik
Nerv Kökçüyünün Qıcıqlanması və Uyuşma Əlamətləri
Disk qabarması sinir köklərinə yaxınlaşdıqda və ya onlara təzyiq etdikdə radiulyar simptomlar meydana çıxır. Bu zaman ağrı sadəcə yerli olmur, sinir boyu ətraflara doğru yayılır. Pasiyentlər tez-tez elektrik çarpması kimi hissiyatdan şikayətlənirlər.
Narahatlıq həmçinin qarışqa gəzməsi hissi, uyuşma və ya hissiyyatın zəifləməsi ilə müşayiət oluna bilər. Məsələn, L5-S1 protruziyası zamanı ağrı adətən ayağın arxa səthi ilə aşağıya doğru uzanır. Belə hallarda protruziya müalicəsi üçün kompleks yanaşma tələb olunur.
Sinir qıcıqlanması uzun müddət qaldıqda əzələ zəifliyinə də səbəb ola bilər. Buna görə də nevroloq və ya reabilitoloq nəzarəti altında hərəkət bərpasına başlamaq vacibdir.
Qırmızı Bayraqlar: Təcili Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır
Bəzi əlamətlər adi disk problemlərindən fərqlənir və təcili tibbi müdaxilə tələb edir. Bunlara tibbdə qırmızı bayraqlar deyilir və vaxtında həkimə müraciət etmək həyati əhəmiyyət daşıya bilər. Əgər bu simptomlardan biri baş verərsə, dərhal nevroloqa və ya təcili yardım şöbəsinə müraciət edilməlidir.
Xüsusilə çanaq orqanlarının funksiyasında pozulmalar olduqda gecikmək olmaz. Təhlükəli əlamətlər arasında həmçinin ətraflarda sürətlə artan güc itkisi dayanır. Əgər bel yırtığı şübhəsi varsa, MRT müayinəsi ilə vəziyyəti dəqiqləşdirmək lazımdır.
Həkim müayinəsindən sonra protruziya üçün dərmanlar yalnız mütəxəssis təyinatı ilə istifadə edilə bilər. Heç vaxt qırmızı bayraq əlamətlərinə məhəl qoymamaq və müalicəni təxirə salmamaq lazımdır.
Sidikqovucu və ya nəcis saxlamanın pozulması
Qasıq və aralıq nahiyəsində hisssizlik
Ayaqda və ya qolda sürətlə artan əzələ zəifliyi
Travmadan sonra yaranan kəskin ağrı, hərarət və ya səbəbsiz çeki itirmək
Müayinə Üsulları və Bərpa Prosesi Necə Aparılır
Simptomlar yarandıqda ilk növbədə həkim müayinəsi tələb olunur. Həkim nevroloji testlər vasitəsilə refleksləri və əzələ gücünü yoxlayır. Lazım gələrsə, dəqiq diaqnoz üçün MRT və ya digər görüntüləmə üsulları təyin edilir.
Bir çox insan protruziya keçə bilərmi deyə narahat olur. Düzgün yanaşma ilə əksər insanlar 6-12 həftə ərzində konservativ üsullarla yaxşılaşma əldə edirlər. Burada əsas məqsəd onurğa ətrafı əzələləri gücləndirməkdir.
Dərman preparatları yalnız kəskin ağrıları azaltmaq üçündür, lakin uzunmüddətli nəticə üçün protruziya üçün idman hərəkətləri vacibdir. Həkim təsdiqindən sonra xüsusi reabilitasiya proqramlarına başlamaq olar.
Tez-tez verilən suallar
Protruziya tamamilə sağala bilirmi?
Diskin qabarması konservativ üsullar və düzgün hərəkət terapiyası sayəsində kiçilə və ya əlamətlər tamamilə aradan qalxa bilər. Lakin bu fərdi prosesdir və hər kəsdə fərqli nəticələr verə bilər. Həkim nəzarəti və mütəmadi məşqlər bərpa üçün əsas şərtlərdəndir.
Hər protruziya əməliyyat tələb edirmi?
Xeyr, halların böyük əksəriyyətində əməliyyata ehtiyac yoxdur. Konservativ müalicə, fizioterapiya və xüsusi idman hərəkətləri ilə yaxşı nəticələr əldə etmək mümkündür. Cərrahiyyə yalnız qırmızı bayraq əlamətləri olduqda və ya digər üsullar kömək etmədikdə müzakirə olunur.
Ağrı zamanı masaj etdirmək təhlükəlidirmi?
Kəskin ağrı dövründə sərt masajlar vəziyyəti pisləşdirə bilər. Masaj yalnız həkim icazəsi ilə və peşəkar mütəxəssis tərəfindən əzələ gərginliyini azaltmaq məqsədilə yumşaq şəkildə edilməlidir. Özbaşına müalicə məqsədilə edilən sərt hərəkətlərdən çəkinmək lazımdır.
Hansı idman növləri protruziya zamanı faydalıdır?
Onurğa ətrafı dərin əzələləri gücləndirən xüsusi LFK və pilates hərəkətləri çox faydalıdır. Ağırlıq qaldırmaq, kəskin dönmələr və ya onurğanı sıxan hərəkətlər isə əks göstəriş ola bilər. Məşqlərə başlamazdan əvvəl mütləq mütəxəssislə məsləhətləşmək lazımdır.
Life Line-da Necə Kömək Edirik
Bakıdakı Life Line reabilitasiya studiyasında biz cərrahiyyə tələb etməyən hallar üçün qeyri-cərrahi bərpa proqramları təqdim edirik. Biz həkim diaqnozu və MRT nəticələrinə əsaslanaraq fərdi yanaşma tətbiq edirik; xəstələrə heç vaxt diaqnoz qoymuruq və tam sağalma vəd etmirik. Xidmətlərimiz arasında neyrokineziologiya, müalicəvi bədən tərbiyəsi LFK və ağrısız hərəkət üçün Neurac sistemi mövcuddur.
Bundan əlavə, əzələ gərginliyini azaltmaq üçün peşəkar masaj və onurğa balansını qorumaq məqsədilə pilates dərsləri təşkil olunur. Əgər siz də mütəxəssis nəzarəti altında bərpa prosesinə başlamaq istəyirsinizsə, əlaqə səhifəmizdən qəbula yazılmaq üçün müraciət edə bilərsiniz. Bu məqalə məlumat xarakterlidir və həkim müayinəsini əvəz etmir.