Protruziya keçə bilərmi: MRT şəkli, yoxsa ağrısız kürək önəmlidir?
İnsanlar bel və ya boyun nahiyəsində narahatlıq hiss edərək müayinədən keçdikdə, həkim kabinetində ən çox verilən suallardan biri məhz protruziya keçə bilərmi olur. Bir çox pasiyent MRT nəticələrində disk qabarıqlığını gördükdə təşvişə düşür və bu vəziyyətin ömürlük qaldığını düşünür. Lakin tibbi təcrübə və elmi müşahidələr göstərir ki, düzgün yanaşma ilə əlamətlər əksər hallarda nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşır.
Onurğa sütununun sağlamlığı üçün əsas məqsəd kağız üzərindəki qüsursuz MRT şəkli deyil, funksional, güclü və ağrısız bədəndir. Hətta disk materialının forması illər keçdikcə eyni qalsa belə, əzələ balansı bərpa olunduqda insan tam aktiv həyata qayıda bilir. Bu prosesdə Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən mərkəzimizdə tətbiq olunan müalicəvi bədən tərbiyəsi (LFK) metodları mühüm rol oynayır.
Protruziya nədir və yırtıqdan nə ilə fərqlənir
Protruziya disk qabarıqlığı olub, diskin xarici fibroz halqası hələ də bütöv qalır və yumşaq nüvə xaricə tam daşmır. Belə hallarda diskin xarici qatları təzyiqə tab gətirir, lakin qonşu sinirlərə təsir edə biləcək qədər qabardığı üçün yaranan bel ağrısı və ya boyun ağrısı narahatlıq yaradır. Bu anatomik xüsusiyyət vəziyyətin idarə olunmasını daha proqnozlaşdırılan edir.
Halqa yırtıldıqda və nüvə materialı xaricə çıxdıqda isə bu artıq yırtıq və ya ekstruziya adlanır. Lakin maraqlıdır ki, hətta ekstruziya və sekvestrasiya halları belə aylar ərzində orqanizmin immun sistemi tərəfindən sorula bilir. Buna görə də hər bir protruziya müalicəsi fərdi qaydada qiymətləndirilməlidir.
Radioloji təsnifat və MRT ölçüləri haqqında həqiqət
Radioloqlar diskin vəziyyətini əsasən formasına görə təsnif edirlər. Protruziya zamanı qabarıqlığın əsası onun zirvəsindən daha enli olur, ekstruziyada isə zirvə əsasdan enli görünür. Müxtəlif tibbi məktəblərdə millimetr hədləri fərqlənə bilər, lakin tək bir rəqəm pasiyentin ümumi vəziyyətini tam əks etdirmir.
Məsələn, ölçüləri 2 mm və 3 mm olan protruziya şikayətlərin yaranmasına səbəb ola biləcəyi kimi, heç bir əlamət də yaratmaya bilər. Bəzi hallarda lateral protruziya və digər növlər xüsusi diqqət tələb edir, lakin yenə də həm MRT şəkli, həm də həkimin klinik müayinəsi birlikdə dəyərləndirilməlidir.
MRT-də görünən qabarıqlıq və ağrının əlaqəsi
Bir çox insan MRT kağızındakı diaqnozu oxuyarkən dəhşətə gəlir, çünki düşünürlər ki, bu degenerativ dəyişikliklər birbaşa daimi əzab deməkdir. Lakin genişmiqyaslı elmi araşdırmalar göstərir ki, heç bir ağrısı olmayan sağlam gənclərin və böyüklərin əhəmiyyətli bir qismində disk protruziyaları mövcuddur. Bu o deməkdir ki, yalnız MRT şəklinə baxaraq insanı xəstə elan etmək doğru deyil.
Ağrının yaranması təkcə diskin formasından deyil, ətrafdakı əzələlərin spazmından, iltihabdan və hərəkət məhdudluğundan asılıdır. Əgər sizdə müşahidə olunan osteoxondroz əlamətləri də varsa, bu, orqanizmin ümumi yükə uyğunlaşma mexanizminin pozulduğunu göstərir. Əsas diqqət ağrının səbəbini aradan qaldırmağa yönəldilməlidir.
Ən çox rast gəlinən səviyyələr və yaranma səbəbləri
Onurğanın anatomik quruluşuna görə disklər müəyyən zonalarda daha çox yük daşıyır. Bel nahiyəsində L4-L5 və L5-S1, boyun nahiyəsində isə C5-C6 və C6-C7 səviyyələri ən həssas nöqtələr hesab olunur. Xüsusilə diaqnoz qoyulan beldə protruziya və ya boyunda protruziya zamanı gündəlik vərdişlərin rolu böyükdür.
Uzun müddət oturaq işləmək, dərin stabilizator əzələlərin zəifliyi, qeyri-düzgün duruş və ağırlıq qaldırma qaydalarının pozulması disklərin qidalanmasını pisləşdirir. Həmçinin artıq çəki, yaşla bağlı disklərin susuzlaşması, siqaret çəkmək və genetik meyillilik bu prosesi sürətləndirən amillər sırasındadır.
Protruziya keçə bilərmi və bərpa müddəti necədir
Pasiyentləri ən çox maraqlandıran suala gəldikdə, bəli, əksər insanlarda kəskin simptomlar 6 ilə 12 həftə ərzində konservativ yanaşma sayəsində əhəmiyyətli dərəcədə azalır. Bu müddət ərzində orqanizm iltihab prosesini söndürür və ətraf toxumalar kompensasiya mexanizmini işə salır. Lakin prosesin uğurlu olması üçün tövsiyə olunan protruziya üçün idman və məşqlər mütləq şəkildə həyat tərzinə daxil edilməlidir.
Unutmaq lazımdır ki, məqsəd şəkildəki qüsuru silmək deyil, pasiyentin gündəlik həyatını ağrısız və rahat davam etdirməsidir. Bərpa mərhələli şəkildə həyata keçirilir və hər bir addım insana öz bədəninə inam qazandırır.
Uğurlu bərpa prosesinin mərhələləri
Sağalma yolu təsadüfi hərəkətlərdən deyil, dəqiq ardıcıllıqla qurulmuş proqramdan ibarətdir. Hər bir mərhələ öz qarşısına spesifik vəzifələr qoyur:
Birinci mərhələdə əsas hədəf kəskin ağrının və əzələ spazmının sakitləşdirilməsidir. İkinci mərhələdə onurğanın təbii hərəkətliliyi və oynaq funksiyaları bərpa olunur. Üçüncü mərhələdə isə dərin core əzələləri gücləndirilir ki, onurğa dayanıqlı olsun. Sonda isə insan tam şəkildə gündəlik iş rejiminə və ya idmana qayıda bilir.
Ağrının və iltihabın aradan qaldırılması
Onurğanın hərəkətliliyinin bərpası
Dərin əzələlərin gücləndirilməsi
Gündəlik aktivliyə və idmana qayıdış
Bu mərhələli yanaşma həm müəyyən edilən herniated-disc diaqnozu qoyulan şəxslər, həm də sadə qabarıqlığı olanlar üçün eyni dərəcədə vacibdir. Əzələlərin düzgün işləməsi disklərin üzərinə düşən yükü azaldır.
Mütəxəssis nəzarəti altında edilən təmrinlər gələcəkdə yarana biləcək təkrar tutmaların qarşısını alır və ümumi fiziki formanı yaxşılaşdırır.
Bərpə və sağalmanı ləngidən səbəblər
Bəzi hallarda insanlar aylarla müalicə almasına baxmayaraq, istədikləri nəticəni əldə edə bilmirlər. Bunun arxasında adətən bərpaya mane olan səhvlər dayanır. Məsələn, uzunmüddətli yataq rejimi əzələlərin sürətlə zəifləməsinə səbəb olur və vəziyyəti daha da pisləşdirir.
Həmçinin hərəkətdən qorxmaq, siqaret istifadəsi, artıq çəki və gün ərzində fasiləsiz oturmaq sağalma prosesini əhəmiyyətli dərəcədə ləngidir. Bəzi pasiyentlər isə istifadə edilən protruziya üçün dərmanlar vasitəsilə problemi dərhal həll etməyə çalışırlar, lakin dərmanlar yalnız müvəqqəti olaraq ağrını azaldır, fiziki zəifliyi aradan qaldırmır.
Cərrahiyyə əməliyyatı nə vaxt müzakirə olunur
Konservativ bərpa üsulları əksər hallarda kifayət etsə də, bəzi spesifik vəziyyətlərdə cərrahi müdaxilə qaçılmaz olur. Təhlükəli əlamətlər müşahidə edildikdə dərhal həkimə müraciət etmək və neyrocerrahla məsləhətləşmək tələb olunur. Bu qırmızı bayraqlar orqanizmdə ciddi sinir sıxılmasının xəbərçisidir.
Sidik və ya nəcis saxlamaya bilməmək, bud nahiyəsində və ya ayaqda sürətlə artan zəiflik, həmçinin ayaqların hərəkətində ciddi itki dərhal müdaxilə tələb edir. Boyun nahiyəsində isə əllərdə səriştəsizlik, əşyaları düşürmək və yerişin qeyri-sabit olması həyəcan təbili çalmalıdır.
Tez-tez verilən suallar
Protruziya tamamilə yox ola bilərmi?
Bəzi hallarda diskin qabarıqlığı kiçilə və ya tamamilə normal ölçüsünə qayıda bilər. Lakin əsas məqsəd MRT şəklini ideal etmək deyil, əzələləri gücləndirərək ağrısız və aktiv həyat tərzinə nail olmaqdır.
Ağrılar keçdikdən sonra məşqləri dayandırmaq olarmı?
Ağrının kəsilməsi problemin kökündən həll olunduğu demək deyil. Əgər dərin əzələləri gücləndirmək üçün təmrinlər davam etdirilməzsə, narahatlıq müəyyən müddət sonra təkrar qayıda bilər.
Hər protruziya əməliyyat tələb edirmi?
Xeyr, pasiyentlərin böyük əksəriyyəti cərrahiyyə əməliyyatına ehtiyac duymadan, hərəkət və məşq terapiyası vasitəsilə uğurla bərpa olunur. Əməliyyat yalnız ciddi sinir sıxılması əlamətləri olduqda müzakirə edilir.
Gündəlik oturaq iş zamanı onurğanı necə qorumaq olar?
Hər 45-50 dəqiqədən bir ayağa qalxaraq yüngül hərəkətlər etmək, oturacaqda düzgün duruşu qorumaq və mütəmadi olaraq xüsusi gücləndirici məşqlər etmək vacibdir.
Life Line-da necə kömək edirik
Bakıdakı Life Line reabilitasiya mərkəzində biz həkim diaqnozu və MRT nəticələrinə əsaslanaraq fərdi qeyri-cərrahi bərpa proqramları təqdim edirik. Məqsədimiz heç vaxt diaqnoz qoymaq deyil, həkim tərəfindən təsdiqlənmiş vəziyyətdə hərəkət azadlığınızı geri qaytarmaqdır. Tətbiq olunan neyrokineziologiya, Neurac asılqan sistemləri, peşəkar masaj və faydalı pilates vasitəsilə bədəninizi ağrısız hərəkətə öyrədirik.
Sağlam və güclü onurğaya doğru ilk addımı atmaq üçün mövcud əlaqə səhifəmiz vasitəsilə bizə yazaraq qəbula yazıla bilərsiniz. Bu məqalə məlumat xarakterlidir və həkim müayinəsini əvəz etmir.